Ορθοπαιδική και Τραυματολογία

Η ορθοπαιδική και τραυματολογία είναι μια ευρεία ειδικότητα που περιλαμβάνει πολλούς εξειδικευμένους τομείς. Κάθε υπο-τομέας λειτουργεί με τη δική του τεχνική, το δικό του συσσωρευμένο εμπειρικό υπόβαθρο και τα δικά του εργαλεία. Στο τμήμα Ορθοπαιδικής και Τραυματολογίας της Nis Clinic γίνεται διάγνωση και θεραπευτικός σχεδιασμός στους εξής τομείς:

• Αρθροσκόπηση και αθλητικές κακώσεις (γόνατο, ώμος): Ρήξη μηνίσκου, κάκωση χιαστού συνδέσμου, παθολογίες στροφικού πετάλου ώμου.
• Χειρουργική σπονδυλικής στήλης (spinal): Κήλη δίσκου, στενωτική σπονδυλική στήλη, κατάγματα σπονδύλων, παραμορφώσεις σπονδυλικής στήλης.
• Παιδική ορθοπαιδική και τραυματολογία: Αναπτυξιακή δυσπλασία ισχίου, παιδικά κατάγματα, παραμορφώσεις ποδιού, προβλήματα στάσης και βάδισης.
• Χειρουργική ποδιού και αστραγάλου: Hallux valgus, κακώσεις αχιλλείου τένοντα, χρόνια αστάθεια αστραγάλου.
• Ορθοπαιδική ογκολογία: Σε όγκους οστών και μαλακών μορίων — προχωρημένη διάγνωση και θεραπευτικό πλάνο σε συνεργασία με την ογκολογία.
• Χειρουργική ώμου και αγκώνα: Παγωμένος ώμος, αποκατάσταση στροφικού πετάλου, επικονδυλίτιδα αγκώνα (tennis/golf elbow), αστάθεια αγκώνα.
• Διαχείριση αρθρίτιδας (οστεοαρθρίτιδα): Οστεοαρθρίτιδα γόνατος και ισχίου· συντηρητική θεραπεία, ενδαρθρική ένεση, απόφαση για αρθροπλαστική.
• Χειρουργική άνω και κάτω άκρων: Κατάγματα μακρών οστών, εξωαρθρικό τραύμα, επιδιορθώσεις μαλακών μορίων.
• Κατάγματα ισχίου: Ιδιαίτερα στον ηλικιωμένο πληθυσμό υψίστης σημασίας, πρωτόκολλο πρώιμης χειρουργικής επέμβασης.
• Χειρουργική χεριού και άνω άκρου: Κοπές τένοντα, σύνδρομα συμπίεσης νεύρων (καρπιαίος σωλήνας, κυβιτικός σωλήνας), σύνδρομο Dupuytren.

Κάθε υπο-τομέας απαιτεί από μόνος του ένα βάθος εξειδίκευσης· γι' αυτό η παραπομπή του ασθενούς γίνεται με την ομάδα και το πλάνο απεικόνισης που ταιριάζουν καλύτερα στην εικόνα.

Ο τραυματίας ασθενής δημιουργεί την πιο δύσκολη κλινική ροή της ορθοπαιδικής. Πτώση, αθλητική κάκωση, εργατικό ατύχημα, μοτοσικλέτα ή τροχαίο ατύχημα — η αιτία διαφέρει αλλά το φάσμα της βλάβης είναι πολύ ευρύ. Στη μία πλευρά υπάρχει μια απλή θλίψη μαλακών μορίων, στην άλλη στέκεται δίπλα ένα συντριπτικό κάταγμα οστού σε περισσότερες από μία περιοχές. Ο εξοπλισμός, η οργάνωση και η πειθαρχία της ομάδας που αξιολογεί τον ασθενή και στήνει το πλάνο επηρεάζουν άμεσα το αποτέλεσμα.

Η καθυστέρηση στην αρχική αντιμετώπιση του τραυματία επιμηκύνει τόσο τη νοσηρότητα όσο και τον χρόνο αποκατάστασης. Γι' αυτό στη Nis Clinic δεσμευόμαστε στις εξής αρχές:

• Αντιμετώπιση από τον αρμόδιο ειδικό: Η αρχική αξιολόγηση του τραυματία γίνεται από ορθοπαιδικό χειρουργό· η απόφαση διαλογής, η αίτηση απεικόνισης και ο χειρουργικός σχεδιασμός συγκεντρώνονται σε ένα χέρι.
• Πρόσβαση σε απεικόνιση: Απευθείας ακτινογραφία, και όπου χρειάζεται CT και MRI στην ίδια συνεδρία — μειώνει τον χρόνο διάγνωσης σε λεπτά αντί για ώρες.
• Συντονισμός αναισθησίας και χειρουργείου: Σε κατάγματα όπου αποφασίζεται επέμβαση, η αναισθησιολογική συμβουλή και η χειρουργική προετοιμασία διεξάγονται ταυτόχρονα.
• Ισορροπία συντηρητικής έναντι χειρουργικής: Δεν απαιτεί κάθε κάταγμα εγχείρηση. Παιδικά κατάγματα χλωρού κλάδου, μη παρεκτοπισμένα κατάγματα κλείδας, ορισμένα κατάγματα χεριού-ποδιού επουλώνονται με συντηρητική παρακολούθηση. Το κλινικό μας πρότυπο δεν είναι η ροπή προς τη χειρουργική, αλλά η σωστή ένδειξη.
• Φιλοσοφία αντιμετώπισης κατάγματος: Η προσέγγιση και οι χειρουργικές μέθοδοι στην αντιμετώπιση καταγμάτων ανανεώνονται διαρκώς — συστήματα κλειδούμενων πλακών, ενδομυελικοί ήλοι, εξωτερική οστεοσύνθεση, ελάχιστα επεμβατική οστεοσύνθεση. Ο στόχος είναι να επαναφέρουμε τον ασθενή στην καθημερινότητά του το συντομότερο δυνατόν και χωρίς επιπλοκές· για αυτόν τον στόχο επιλέγεται η καταλληλότερη τεχνική.

Σε περιστατικά που απαιτούν ιατρονομική διαδικασία, όπως τροχαίο ή εργατικό ατύχημα, η επικριτική έκθεση και οι εκθέσεις απεικόνισης φυλάσσονται γραπτώς στον φάκελο του ασθενούς· δίνεται απάντηση σε αίτημα επίσημου εγγράφου για ασφαλιστική και νομική διαδικασία.

Η αρθροσκόπηση είναι μια ελάχιστα επεμβατική χειρουργική τεχνική που πραγματοποιείται εισάγοντας εντός της άρθρωσης μια μικρή κάμερα (αρθροσκόπιο) και λεπτά χειρουργικά εργαλεία. Σε σύγκριση με την ανοιχτή χειρουργική, η δερματική τομή είναι μικρή, η ενδαρθρική δομή εικονίζεται άμεσα και η αποκατάσταση γίνεται με ακρίβεια. Ο χρόνος ανάρρωσης μειώνεται εμφανώς.

Οι δύο πιο συχνές θέσεις αρθροσκοπικής επέμβασης είναι το γόνατο και ο ώμος.

Αρθροσκόπηση γόνατος:

• Αποκατάσταση ρήξης μηνίσκου ή μερική μηνισκεκτομή: Ο τύπος της ρήξης, η εντόπιση και η ηλικία του ασθενούς καθορίζουν την απόφαση. Σε νέο ασθενή αποκατάσταση, σε ηλικιωμένη εκφυλιστική ρήξη εκλεκτική εκτομή.
• Ανακατασκευή πρόσθιου χιαστού συνδέσμου (ACL): Μια από τις συχνότερες αθλητικές κακώσεις. Η επιλογή μοσχεύματος (ισχιοκνημιαίος τένοντας ή οστό-επιγονατιδικός τένοντας-οστό) καθορίζεται στο προφίλ του ασθενούς.
• Βλάβες χόνδρου: Μικροθραύση, μωσαϊκοπλαστική, κυτταρικές θεραπείες — ανάλογα με το μέγεθος της βλάβης και το επίπεδο δραστηριότητας του ασθενούς.

Αρθροσκόπηση ώμου:

• Αποκατάσταση στροφικού πετάλου: Η πλειονότητα των ρήξεων στροφικού πετάλου αποκαθίσταται αρθροσκοπικά· η ανοιχτή χειρουργική τίθεται μόνο σε μεγάλες, χρόνιες ρήξεις.
• Υποακρωμιακή αποσυμπίεση: Οστική απόξεση και εκκαθάριση θυλάκου σε σύνδρομο πρόσκρουσης.
• Αποκατάσταση Bankart: Επισκευή χειλίου στη θεραπεία υποτροπιάζουσας εξάρθρωσης ώμου.
• Παγωμένος ώμος (συμφυτική θυλακίτιδα): Θυλακική χαλάρωση σε περιπτώσεις ανθεκτικές στη συντηρητική θεραπεία.

Στις αθλητικές κακώσεις το σημείο που υπογραμμίζουμε ιδιαίτερα είναι: η έγκαιρη σωστή διάγνωση είναι πιο πολύτιμη από μια μακρά περιττή ανάπαυση. Σε επαγγελματία ή ερασιτέχνη αθλητή με υποψία βλάβης μηνίσκου, ρήξης χιαστού ή βλάβης στροφικού πετάλου, το να παρακολουθείται συντηρητικά για εβδομάδες χωρίς MRI ενίοτε καθυστερεί την ανάρρωση. Η διάγνωση αποσαφηνίζεται, η απόφαση λαμβάνεται σε αυτό το έδαφος — αυτή είναι η προσέγγισή μας.

Η οστεοαρθρίτιδα, κοινώς αρθρίτιδα, είναι μια χρόνια εικόνα που αναπτύσσεται με τη φθορά του αρθρικού χόνδρου με την πάροδο του χρόνου. Οι συχνότερα επηρεαζόμενες περιοχές είναι το γόνατο, το ισχίο, η σπονδυλική στήλη και οι μικρές αρθρώσεις του χεριού. Σε πληθυσμούς με αυξανόμενο μέσο όρο ηλικίας όπως η Τουρκία και η ΤΔΒΚ, το κλινικό φορτίο αυξάνεται κάθε χρόνο. Η προσέγγισή μας είναι σταδιακή· η άμεση αρθροπλαστική ή η άμεση εγχείρηση δεν είναι το κλινικό πρότυπο.

1. Συντηρητική θεραπεία (ήπια-μέτρια αρθρίτιδα):

• Διαχείριση βάρους: η απώλεια 5 kg μειώνει τη ροπή φορτίου στο γόνατο κατά 20% — μπορεί να αναβάλει την απόφαση αρθροπλαστικής για χρόνια.
• Πρόγραμμα άσκησης: Ενδυνάμωση τετρακεφάλου και γλουτιαίων μυών. Ατομικό πρόγραμμα με συμβουλή φυσικοθεραπείας.
• Τροποποίηση τρόπου ζωής: Μετάβαση από αθλήματα υψηλής πρόσκρουσης στην κολύμβηση, την ποδηλασία, τη βάδιση.
• Φαρμακευτική θεραπεία: NSAID, παρακεταμόλη, και όταν χρειάζεται αξιολόγηση χονδροϊτίνης/γλυκοζαμίνης.

2. Ενδαρθρικές ενέσεις (μέτρια αρθρίτιδα):

• Υαλουρονικό οξύ: Υποστηρίζει τη βισκοελαστική ιδιότητα του αρθρικού υγρού. Ωφέλιμο σε ασθενή που αναμένει δράση 3–6 μηνών.
• PRP (πλάσμα πλούσιο σε αιμοπετάλια): Για διαμόρφωση της φλεγμονής σε επιλεγμένο ασθενή. Το επίπεδο τεκμηρίωσης διαφέρει ανάλογα με το στάδιο της νόσου· δεν το προτείνουμε σε κάθε αρθρίτιδα.
• Κορτικοστεροειδές: Βραχυχρόνιος έλεγχος πόνου· σπάνια χρήση, καθώς η επαναλαμβανόμενη ένεση μπορεί να βλάψει τον χόνδρο.

3. Χειρουργική (προχωρημένη αρθρίτιδα):

• Αρθροπλαστική γόνατος (ολική ή μονοδιαμερισματική): Τίθεται σε ασθενή ανθεκτικό στη συντηρητική θεραπεία, με νυκτερινό πόνο, μειωμένη απόσταση βάδισης, εμφανή λειτουργική απώλεια. Η απόφαση λαμβάνεται μαζί με την ηλικία, το βάρος, την προσδοκία δραστηριότητας και τη γενική κατάσταση υγείας.
• Αρθροπλαστική ισχίου: Σε σοβαρή αρθρίτιδα ισχίου, αγγειακή νέκρωση ή σε επιλεγμένες περιπτώσεις μετά από κάταγμα ισχίου. Η διαδικασία ανάρρωσης και η μακροχρόνια διάρκεια ζωής της αρθροπλαστικής συζητούνται με τον ασθενή από την αρχή.

Η απόφαση για αρθροπλαστική είναι μια μεγάλη απόφαση για τον ασθενή· δεν τη βιάζουμε. Τίθεται όταν εξαντληθούν οι συντηρητικές θεραπευτικές επιλογές και η ποιότητα ζωής έχει επηρεαστεί εμφανώς.

Η χειρουργική σπονδυλικής στήλης και άκρων είναι δύο ξεχωριστοί αλλά συχνά αλληλεπικαλυπτόμενοι υπο-τομείς της ορθοπαιδικής. Ένας ασθενής με κήλη δίσκου μπορεί ταυτόχρονα να έχει αρθρίτιδα ισχίου· μετά από χειρουργική χεριού μπορεί να αναπτυχθεί σύνδρομο συμπίεσης στον αγκώνα. Γι' αυτό, όταν επηρεάζονται περισσότερες από μία περιοχές, οι εικόνες αντιμετωπίζονται σε ένα ενιαίο θεραπευτικό πλάνο.

Χειρουργική σπονδυλικής στήλης (spinal):

• Κήλη δίσκου οσφύος και αυχένα: Σε ασθενείς ανθεκτικούς στη συντηρητική θεραπεία (φυσικοθεραπεία, NSAID, μυοχαλαρωτικά, επισκληρίδια ένεση) που εμφανίζουν προχωρημένο νευρολογικό έλλειμμα (κινητική απώλεια, απώλεια ελέγχου) — μικροχειρουργική δισκεκτομή.
• Σπονδυλική στένωση (στενός σωλήνας): Σε ηλικιωμένους ασθενείς, εάν η απόσταση βάδισης μειώνεται εμφανώς, αξιολογείται αποσυμπίεση.
• Κατάγματα σπονδύλων: Σε οστεοπορωτικά συμπιεστικά κατάγματα συντηρητική παρακολούθηση ή σε επιλεγμένη περίπτωση σπονδυλοπλαστική/κυφοπλαστική.
• Παραμορφώσεις σπονδυλικής στήλης: Παρακολούθηση εφηβικής ιδιοπαθούς σκολίωσης· σε προοδευτικές περιπτώσεις χωρίς συντηρητική ανταπόκριση χειρουργική παραπομπή.

Χειρουργική χεριού και άνω άκρου:

• Σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα: Σε συμπίεση μέσου νεύρου, εάν η συντηρητική ανταπόκριση είναι ανεπαρκής, ανοιχτή ή ενδοσκοπική αποσυμπίεση.
• Σύνδρομο κυβιτικού σωλήνα: Συμπίεση ωλένιου νεύρου στον αγκώνα· μετάθεση νεύρου.
• Σκανδαλιστός δάκτυλος (τενοσυνοβίτιδα): Άνοιγμα θηκαριού τένοντα.
• Σύνδρομο Dupuytren: Παλαμιαία φασκεκτομή εάν δεν υπάρχει συντηρητική ανταπόκριση.
• Τραύματα χεριού: Κοπές τένοντα, κατάγματα φαλαγγών, αποκαταστάσεις εκτεινόντων/καμπτήρων τενόντων.

Κατάγματα ισχίου:

Ιδιαίτερα σε ασθενείς άνω των 65 ετών, το κάταγμα αυχένα μηριαίου ή το διατροχαντήριο κάταγμα είναι ζωτικής σημασίας. Η πρώιμη χειρουργική (εάν είναι δυνατόν εντός 48 ωρών) αλλάζει εμφανώς το αποτέλεσμα: αποτρέπονται οι επιπλοκές κλινήρους (πνευμονία, εν τω βάθει φλεβοθρόμβωση, κατακλίσεις) και η νοσηρότητα που προκύπτει από την παρατεταμένη ακινητοποίηση. Γι' αυτό το κάταγμα ισχίου στους ηλικιωμένους είναι κλινική επείγουσα κατάσταση· οι συνυπάρχουσες παθήσεις (καρδιολογία, διαβήτης, χρήση αντιπηκτικών) βελτιστοποιούνται γρήγορα και σχεδιάζεται η χειρουργική.

Ο σκελετός του παιδιού δεν είναι ένα μικρό αντίγραφο του ενηλίκου. Οι πλάκες ανάπτυξης (επιφυσιακές γραμμές) είναι ανοιχτές· τα μορφολογικά κατάγματα είναι διαφορετικά, η ταχύτητα επούλωσης είναι εμφανώς υψηλότερη, ο κίνδυνος παραμόρφωσης ακολουθεί διαφορετική πορεία από τον ενήλικα. Γι' αυτό η παιδική ορθοπαιδική απαιτεί ξεχωριστή οπτική.

Συχνές ορθοπαιδικές εικόνες στο παιδί:

• Αναπτυξιακή δυσπλασία ισχίου (ΑΔΙ): Ο έλεγχος στη νεογνική περίοδο είναι σημαντικός. Ενώ σε έγκαιρα εντοπισμένες περιπτώσεις επαρκούν συντηρητικές μέθοδοι όπως ο νάρθηκας Pavlik, αν η διάγνωση καθυστερήσει μπορεί να χρειαστεί κλειστή ή ανοιχτή ανάταξη. Μην αμελείτε το πρωτόκολλο ελέγχου.
• Πλατυποδία (pes planus): Στη μεγάλη πλειονότητα των παιδιών είναι φυσιολογική και αυτοδιορθώνεται. Αξιολόγηση γίνεται σε πόνο, διαταραχή βάδισης ή όταν η πατούσα παραμένει άκαμπτη. Η ανάγκη πάτου σε πρώιμη ηλικία δεν υπάρχει σε κάθε παιδί — η αποφυγή της περιττής ιατρικοποίησης είναι επίσης δική μας ευθύνη.
• Παιδικά κατάγματα: Στα παιδιά συχνότερα είναι τα κατάγματα πήχυ, αγκώνα και κλείδας. Η μεγάλη πλειονότητα επουλώνεται με συντηρητική θεραπεία με γύψο· σε παρεκτοπισμένες περιπτώσεις γίνεται κλειστή ανάταξη ή, σε επιλεγμένη περίπτωση, ενδομυελικός ήλος. Στο παιδί η χειρουργική με πλάκα-βίδα σπάνια είναι η πρώτη επιλογή.
• Προβλήματα στάσης και βάδισης: Εσωτερική στρέψη (in-toeing), εξωτερική στρέψη (out-toeing), γόνυ ραιβό (genu varum), γόνυ βλαισό (genu valgum). Τα περισσότερα εντάσσονται στο πλαίσιο της φυσιολογικής παραλλαγής ανάλογα με την ηλικία. Η ανησυχία της οικογένειας είναι υψηλή· σε αυτές τις περιπτώσεις η κύρια προσέγγιση δεν είναι η θεραπεία αλλά η σωστή ενημέρωση της οικογένειας.
• Εφηβική σκολίωση: Σε καμπυλότητες της σπονδυλικής στήλης που εντοπίζονται στον σχολικό έλεγχο ή στην παρατήρηση της οικογένειας, μέτρηση γωνίας Cobb και σχέδιο παρακολούθησης. Κάτω από 25 μοίρες παρατήρηση, 25–45 μοίρες κηδεμόνας (corset), άνω των 45 μοιρών χειρουργική αξιολόγηση.
• Osgood-Schlatter και πόνοι ανάπτυξης: Σε ενεργό αθλητή-παιδί ο πόνος κάτω από το γόνατο είναι συνήθως αποφυσίτιδα· υποχωρεί με ηρεμία και τροποποίηση της δραστηριότητας.

Στον παιδικό ασθενή η απόφαση λαμβάνεται πάντα από κοινού με την οικογένεια. Αντί για εσπευσμένη χειρουργική ή περιττή "θεραπεία", έχει προτεραιότητα η συντηρητική προσέγγιση που αξιοποιεί το αναπτυξιακό δυναμικό του παιδιού.